เมื่อกระดูกข้อมือ "แตกละเอียด" และ "หงายหลัง" ทำไมการใส่เฝือกถึงอาจไม่เพียงพอ?

 

เมื่อกระดูกข้อมือ "แตกละเอียด" และ "หงายหลัง" ทำไมการใส่เฝือกถึงอาจไม่เพียงพอ?

"หมอครับ กระดูกข้อมือผมหัก หมอเจ้าของไข้บอกว่ามันแตกละเอียดด้านหลัง แถมหน้ากระดูกหงายขึ้นตั้ง 10 องศา แนะนำให้ผ่าตัด... แต่ผมกลัวมีดหมอครับ ถ้าผมขอใส่เฝือกเฉยๆ จะเป็นอะไรไหมครับ?"

นี่คือคำถามวัดใจที่หมอเจอบ่อยมากครับ และเข้าใจหัวอกคนไข้ทุกคนเลยว่า "ใครบ้างจะอยากเจ็บตัว"

แต่ในฐานะหมอกระดูก หมอต้องขอเรียนตามตรงด้วยความหวังดีครับว่า กระดูกข้อมือหักนั้นมีหลายรูปแบบ ถ้าหักแบบเรียบๆ ง่ายๆ การใส่เฝือกคือคำตอบที่ดีครับ

แต่... สำหรับกรณีที่ "กระดูกแตกละเอียดด้านหลัง (Dorsal Comminution)" และ "หน้ากระดูกหงายหลัง (Dorsal Tilt)" ไปแล้ว ถือว่าเป็น ภาวะกระดูกหักแบบไม่มั่นคง (Unstable Fracture) ครับ

การฝืนใส่เฝือกในกรณีนี้ เปรียบเสมือนเราพยายาม "ก่อกองทราย" ให้ตั้งตรง โดยที่ฐานข้างล่างมันพังทลายไปแล้ว ต่อให้โปะปูนทับหนาแค่ไหน ข้างในมันก็จะค่อยๆ ทรุดตัวลงอยู่ดี

วันนี้หมอจะพามาดู "ความจริง" ที่อาจเกิดขึ้น หากเราเลือกปฏิเสธการผ่าตัดในเคสลักษณะนี้ครับ เพื่อให้ท่านนำไปประกอบการตัดสินใจได้อย่างมั่นใจที่สุด

ทำความรู้จัก "ศัตรู" ของข้อมือเรา

เพื่อให้เห็นภาพ หมอขออธิบายศัพท์เทคนิค 3 คำนี้แบบง่ายๆ ครับ

1. Dorsal Comminution (กระดูกด้านหลังแตกละเอียด): ปกติกระดูกข้อมือจะเหมือนเสาบ้านที่รับน้ำหนัก แต่ในเคสนี้ ผนังเสาด้านหลังมันแตกเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อยเหมือนคุ้กกี้ที่ถูกทุบ ทำให้มัน "ไม่มีแรงรับน้ำหนัก" พอดึงกระดูกให้ตรง เผลอแป๊บเดียวมันก็จะยุบตัวกลับไปงอเหมือนเดิม
2. Dorsal Tilt 10 degree (หน้ากระดูกหงายหลัง): ปกติหน้าสัมผัสของข้อมือคนเรา จะเทไป "ด้านหน้า" นิดๆ (ประมาณ 11 องศา) เพื่อให้กำมือและงอข้อมือได้สะดวก แต่เคสนี้หน้ากระดูก "หงายกลับหลัง" ไป 10 องศา เท่ากับว่ามันผิดเพี้ยนไปจากธรรมชาติถึง 20 กว่าองศา! เหมือนถ้วยน้ำที่ถูกจับเทหกไปข้างหลัง
3. Unstable (ไม่มั่นคง): คือภาวะที่ดึงกระดูกเข้าที่แล้ว แต่กระดูก "ไม่อยู่นิ่ง" พร้อมที่จะหลุดหรือทรุดตัวตลอดเวลาแม้จะอยู่ในเฝือก

4 ปัญหาใหญ่ ที่ตามมาแน่ๆ หากเลือก "ไม่ผ่าตัด"

หากท่านตัดสินใจใส่เฝือกในสภาพกระดูกแบบนี้ ร่างกายจะพยายามเชื่อมกระดูกให้ติดกันครับ (กระดูกคนเรามหัศจรรย์ครับ ยังไงก็ติด) แต่จะติดใน "ท่าที่ผิดรูป" (Malunion) ซึ่งส่งผลเสียระยะยาว ดังนี้ครับ

1. ข้อมือผิดรูปถาวร (Dinner Fork Deformity): เมื่อถอดเฝือกออกมา ข้อมือท่านจะไม่ตรงเหมือนเดิม แต่จะดูคดงอคล้าย "ส้อมทานข้าว" คือข้อมือจะนูนขึ้นและมือจะตกลง สิ่งนี้ไม่ได้เป็นแค่เรื่องความสวยงาม แต่แปลว่าแนวแกนกระดูกเปลี่ยนไปอย่างถาวร

2. องศาการขยับหายไป (Limited Motion): นี่คือปัญหาที่กวนใจที่สุดครับ เนื่องจากหน้ากระดูกหงายไปด้านหลัง (Dorsal tilt) สิ่งที่จะเกิดขึ้นคือ

• งอข้อมือลงไม่ได้ (Limited Flexion): ท่านจะงอข้อมือเพื่อติดกระดุมเสื้อ ตักข้าว หรือล้วงกระเป๋ากางเกงลำบากมาก
• กำมือไม่แน่น (Weak Grip Strength): แรงบีบมือจะหายไปกว่าครึ่ง เพราะเส้นเอ็นถูกดึงรั้งในทิศทางที่ไม่ธรรมชาติ

3. ปวดเรื้อรังจากกระดูกทิ่มกัน (Ulnar Impaction Syndrome): เมื่อกระดูกเรเดียส (ฝั่งนิ้วโป้ง) ที่แตกละเอียดมัน "ยุบตัวและสั้นลง" จะทำให้กระดูกอัลนา (ฝั่งนิ้วก้อย) ดูยาวโผล่ขึ้นมาแทน ผลคือ กระดูกฝั่งนิ้วก้อยจะไป "กระแทก" กับกระดูกข้อมือทุกครั้งที่ขยับ ทำให้เกิดอาการปวดข้อมือฝั่งนิ้วก้อยเรื้อรัง รักษายากมาก และอาจต้องตามมาผ่าตัดตัดกระดูกให้นั้นสั้นลงในภายหลัง

4. ข้อเสื่อมก่อนวัยอันควร (Post-traumatic Arthritis): เปรียบเหมือนล้อรถที่ตั้งศูนย์ไม่ตรง แล้วฝืนขับไปเรื่อยๆ ยางก็จะสึกข้างเดียวจนพัง ข้อมือที่หน้ากระดูกหงายผิดรูป จะทำให้ผิวข้อรับน้ำหนักไม่สม่ำเสมอ ผ่านไปไม่กี่ปี ผิวข้อจะสึกหรอ กลายเป็นโรคข้อเสื่อม ปวดทรมานทุกครั้งที่ขยับ และแก้คืนไม่ได้แล้ว

แล้วทางออกคืออะไร?

ในทางการแพทย์ปัจจุบัน สำหรับเคสที่มี Dorsal comminution และ Dorsal tilt 10 องศา "การผ่าตัด" คือมาตรฐานการรักษาที่ดีที่สุดครับ (Gold Standard)

หมอจะใช้ แผ่นดามกระดูกชนิดพิเศษ (Volar Locking Plate) ใส่เข้าไปทางด้านหน้าข้อมือ แผ่นโลหะนี้จะทำหน้าที่เป็น "คานงัด" และ "เสาค้ำ" ยันไม่ให้กระดูกยุบตัวลงไป และจัดเรียงหน้ากระดูกให้กลับมาเทไปด้านหน้าเหมือนธรรมชาติ

ข้อดีของการผ่าตัดในเคสนี้:

• คืนรูปทรง: ข้อมือกลับมาตรง ไม่เบี้ยว
• ขยับได้เร็ว: หลังผ่าตัด 1-2 สัปดาห์ สามารถเริ่มขยับข้อมือได้เลย ไม่ต้องใส่เฝือกนานเป็นเดือนๆ
• ลดโอกาสข้อเสื่อม: เพราะผิวข้อกลับมาเรียบเนียน รับน้ำหนักได้สมดุล

สรุป

หมอเข้าใจดีครับว่าการผ่าตัดฟังดูน่ากลัว แต่สำหรับกระดูกข้อมือที่ "แตกละเอียดและหงายหลัง" การเลือกใส่เฝือกอาจนำมาซึ่งความเจ็บปวดและความลำบากในการใช้มือไปตลอดชีวิตครับ

เป้าหมายของการรักษาไม่ใช่แค่ให้ "กระดูกติด" แต่คือการให้ท่าน "กลับไปใช้ชีวิตได้เหมือนเดิม" จับช้อนได้ เขียนหนังสือได้ ยกของได้

หากท่านหรือญาติประสบปัญหานี้อยู่ หมอแนะนำให้ลองเปิดใจคุยกับแพทย์เจ้าของไข้ถึงแผนการรักษาอีกครั้ง เทคโนโลยีการผ่าตัดปัจจุบันก้าวหน้าไปมาก แผลเล็ก เจ็บน้อย และฟื้นตัวไว เพื่อให้มือคู่นั้นกลับมาใช้งานได้อย่างมีความสุขอีกครั้งครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ จังหวัดเชียงใหม่ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#กระดูกข้อมือหัก #DistalRadiusFracture #กระดูกผิดรูป #ผ่าตัดข้อมือ #ข้อเสื่อม #หมอเก่งกระดูกและข้อ #DorsalTilt #กระดูกแตกละเอียด #คลินิกกระดูกและข้อเชียงใหม่ #ใส่เฝือก

References

1. Lichtman DM, et al. American Academy of Orthopaedic Surgeons Clinical Practice Guideline on: The Treatment of Distal Radius Fractures. J Bone Joint Surg Am. 2011;93(8):775-778.
2. Walenkamp MM, et al. Surgery versus conservative treatment for unstable distal radius fractures in the elderly: a systematic review and meta-analysis. JAMA Surg. 2015;150(11):1093-1094.
3. McQueen MM, Hajducka C, Court-Brown CM. Redisplaced unstable fractures of the distal radius: a prospective randomised comparison of four methods of fixation. J Bone Joint Surg Br. 1996;78(3):404-409.
4. Arora R, et al. A prospective randomized trial comparing nonoperative treatment with volar locking plate fixation for displaced and unstable distal radial fractures in patients sixty-five years of age and older. J Bone Joint Surg Am. 2011;93(23):2146-2153.
5. Jupiter JB, Marent-Huber M; LCP Distal Radius Plates Study Group. Operative management of distal radial fractures with 2.4-millimeter locking plates: a multicenter prospective case series. J Bone Joint Surg Am. 2009;91(1):55-65.